10-03-2019

LANG LEVE..!

Dansinterventies in Den Bosch I actie-onderzoek

LANG LEVE…!

Durft ’s-Hertogenbosch zich te framen als stad waar het fijn is om oud te worden? Hoe kijken werkenden naar gepensioneerden? Wat gebeurt er als culturele instellingen hun programmering zien als een instrument voor positieve gezondheid? Hoe voel je je als je voor het eerst met een rollator de concertzaal binnen loopt? 

Oud zijn is niet leuk, maar oud worden willen we allemaal – Rien van Esch

De Academie voor Beeldvorming is gestart met een artistiek actieonderzoek naar de beeldvorming rond senioren in ’s-Hertogenbosch. De zorg voor langer thuiswonende ouderen staat hoog op politieke agenda’s. Ook vanuit kunst en cultuur wordt over deze vraag nagedacht: kunst en cultuur dragen bij aan zingeving, plezier en zelfstandigheid. Maar, zo bleek in ons vooronderzoek: het blijft vaak in projecten hangen. Hoe is de verbinding tussen kunstbeleving en positieve gezondheid in onze stad te verduurzamen?

Age friendly cultural city
Het actieonderzoek getiteld Lang Leve…! bestaat uit een aantal samenhangende programma-onderdelen:

Dansers van Dansnest doen in samenwerking met Van Neynsel en Welzijn Divers interventies in de leefwereld van ouderen, halen kennis op en bouwen van onderop een netwerk. Juist dans is een ideale manier om de verbinding te leggen tussen beweging, zelfexpressie en contact. Uit de interventies zal een dansproductie voortkomen.

Vanuit het stadskantoor van gemeente ’s-Hertogenbosch wordt beleid over positieve gezondheid, kunst en culturele programmering met elkaar vervlochten. Hiervoor is door wethouder Van Olden en het Fonds Cultuurparticipatie een convenant getekend.

In tweewekelijkse gesprekken na afloop van de lunchconcerten in de Willem Twee Concertzaal komen senioren, beleidsmakers en zorg- en cultuurprofessionals bijeen rond verschillende thema’s: toegankelijkheid, ouderen in citymarketing, kansen voor culturele instellingen, diversiteit en meer. Een aantal momenten gericht op een breder publiek zijn in voorbereiding, zoals een stadsdebat in samenwerking met Babel en een manifestatie.

Zo ontstaat een interdisciplinaire beweging die ’s-Hertogenbosch age friendly cultural city maakt. Hiermee is Lang Leve…! onderdeel van een internationaal programma van onder andere het Fonds Cultuurparticipatie, om actieve cultuurparticipatie voor ouderen te verbeteren en te stimuleren.


Lang Leve…!  is een artistiek actieonderzoek van de Academie voor Beeldvorming in samenwerking met Bossche ouderen, de afdelingen zorg, welzijn en cultuur van de gemeente ’s-Hertogenbosch, Dansnest, Willem Twee, Van Neynsel, Welzijn Divers, Babel en anderen.

Artistieke leiding: Klaas Burger
Zakelijke leiding: Monique van de Wijdeven
Dansinterventies: Nana van Moergestel, Neel Brans en dansers van Dansnest
Inbedding beleid: Janne van Wijnen, gemeente ’s-Hertogenbosch
Financiering: The Art of Impact, VSBfonds, Fonds Cultuurparticipatie en gemeente ‘s-Hertogenbosch
Beeld: Mike Harris

We gaan dansen. Dansnest nodigt ons uit. Zij testen de bevindingen van hun deel van het onderzoek in de praktijk uit. Het voelt lief aan. De rustgevende muziek en langzame bewegingen stellen me gerust. Ik mag ook. Ik laat me leiden door de danser, wordt losgelaten en raak iemand aan met een zachte oranje trui. “Dat was het dan,” zei ze. Ik sta onbeholpen, wordt opgemerkt en laat me verleiden tot een volgende handeling. Daarna ben ik weer alleen.

Ik wil niet stilstaan maar dansen. Wanneer laat je je meevoeren, wanneer neem je zelf de regie? Durf ik dat wel? Sta ik niet te kijk? Durf ik over mijn eigen grenzen heen te stappen? Ik word aangesproken, kennen we elkaar ergens van? Ik vermoed van wel, maar kan het gezicht van de man niet direct plaatsen. Het liefste wil ik hem knuffelen maar ik durf het niet. 

Fragment uit Wanneer ben je oud? door Malou van Doormaal http://www.academievoorbeeldvorming.nl/archieven/995

26/04/2019 

DANS ALS AANDACHTSOEFENING

Wat betekent aanraking in het leggen van contact? Wat kunnen zorgprofessionals leren van dansers? Hoe kom je als danser achter de voordeur? Dansnest onderzoekt als onderdeel van het actieonderzoek Lang Leve! wat dans kan betekenen voor ouderen in ‘s-Hertogenbosch.
De stad van je moeder 

“De generatie die nu de oudste is, was jaren gewend om in dienst te staan van gezin en familie: zorgen voor de kinderen, brood op de plank. Dan is de luxe van kunstbeleving niet altijd vanzelfsprekend, laat staan dat mensen naar culturele activiteiten gingen.” Ik spreek Nana van Moergestel en Neel Brans van Dansnest over hun zoektocht binnen Lang Leve!, het actieonderzoek naar de beeldvorming rond ouderen in ’s-Hertogenbosch, ook wel ‘de stad van je moeder’. 

“We gaan vanuit dansinterventies de ontmoeting aan met senioren en met professionals.” Bevindingen worden gedeeld met partners uit de kunst-, cultuur-, zorg- en welzijnssector. “Het is voor ons een uitdagend traject. Normaal zijn we gewend om naar een dansproductie toe te werken, nu zijn interventies een manier om kennis op te halen over de leefwereld en behoeften van ouderen. Hierdoor moeten we met veel meer geduld te werk gaan.” 

Dans
Dansnest is begonnen met dansinterventies in appartementengebouw Badeloch en Van Neynsel locatie Antoniegaarde. “Hoe ouder je bent, hoe meer je omringd bent met ouderen of met professionals die met je omgaan omdat je oud bent. Wij komen daar binnen met een danser die jaren jonger is. De interactie die dan ontstaat zorgt voor ander contact.” 

Een aantal mensen die dansers ontvingen, zijn mee geweest naar lunchconcerten bij Willem Twee Concertzaal. “Na afloop van de lunchconcerten ontmoeten we elke veertien dagen betrokkenen bij het actieonderzoek. Maar juist deze ouderen meenemen was spannend. De rollator paste niet goed in de auto. Een gehoorapparaat bleek zeer gevoelig voor het geluid van de muzikanten en er moesten medicijnen geslikt worden tijdens het concert. Je voelt hoe uitdagend het is om nieuwe ervaringen aan te gaan.”

Vervoer
“Het probleem van vervoer komt telkens terug.” Soms als excuus, meestal omdat het echt lastig is, vanwege speciale zorg of om het überhaupt geregeld te krijgen. “Daarnaast merken we dat ouderen leven in een krimpend netwerk. Dan raak je gewend aan praten over wat niet meer kan. Juist de energie van dans helpt om deze gewoonte te doorbreken. Want opeens staat iemand te dansen. Mensen blijken zo tot meer in staat dan ze dachten.” Deze ontdekking heeft geholpen de interventies door te ontwikkelen als “Dansvisite”.

Grandparents only 
Een volgende stap werd gezet in samenwerking met jonge dansers van Danserswijk, die wekelijks dansen in Babel (vroeger De Muzerije). “Onderzoek wijst uit dat grootouders vaak een geluksgevoel ervaren bij hun kleinkinderen. Tijdens de puberleeftijd zie je dat het contact met opa en oma minder wordt. Daarom wilden we onderzoeken of een gezamenlijke kunstbeleving daar iets in kan betekenen. De jongeren werkten aan een choreografie waarbij de grootouders deel konden nemen. ” Maar dit bleek kwetsbaarder dan gedacht. “Normaal dansen zij voor hun eigen plezier. Maar hoe kan je jouw hobby inzetten, dat het ook iets voor iemand anders betekent? Dat is best een grote verantwoordelijkheid. ” Toch: alle dansers van Danserswijk kwamen later die maand naar het stadsgesprek Lang Leve! in de Stadsbibliotheek; het kwartje was gevallen. 

Meanderflat 
Sinds enkele weken werkt Dansnest met bewoners van de Meanderflat in de Kruiskamp. Bij de eerste dansvisites werd samengewerkt met zorgbehoevende ouderen. Nu ligt de focus op zelfstandig wonende ouderen, die de weg naar het culturele aanbod beperkt weten te vinden. Of deze ouderen eenzaam zijn? “Nee, die vraag doet er voor ons helemaal niet toe. We zoeken ouderen die nieuwsgierig zijn en open staan voor nieuwe ervaringen.” 

“Tijdens de dansvisites gaan bewoners door met hun dagelijks leven. De dansers laten zich hierdoor inspireren en gaan aan het werk.” Speels ontstaat er een wisselwerking. “Je ontdekt hoe iemand in het leven staat. En opeens staat iemand te dansen in haar eigen huis. Wonderbaarlijk hoe makkelijk dat gaat!” De dansvisites worden door flatbewoners vol overtuiging opgepakt. “Onze aanwezigheid lijkt een vuurtje aan te wakkeren. Oudere bewoners willen graag meer contact met werkenden in de flat. Ze willen hiervoor een festival organiseren. Ideale plek natuurlijk om de registraties van de dansvisites te laten zien.” 

Jeroen Bosch Ziekenhuis 
Hoe maak je de opgedane kennis in al deze projecten overdraagbaar? Het Jeroen Bosch Ziekenhuis bleek hier een bijzondere partner. “Ook zij werken veel met ouderen. En ze moeten net als wij continu improviseren in het contact met de ander. Maar onze expertise in hoe je met contact en aanraking omgaat is anders.” Zorgcontact is geformaliseerd. Een arts mag bijvoorbeeld niet op iemands bed gaan zitten. “Voor dansers is het vanzelfsprekend dat je iemand persoonlijk en fysiek benadert. Je wordt heel gevoelig voor het soort aandacht waar iemand behoefte aan heeft.”

Doel is een dansproduct te ontwikkelen waarin zorgprofessionals worden uitgedaagd om de expertise uit dans te gebruiken in hun dagelijkse praktijk. “Wat als je de interactie tussen zorgverlener en patiënt of cliënt ziet als een choreografie van twee dansers? Wat voor contact is er dan mogelijk? En hoe biedt dit andere contact ruimte voor gesprek over zingeving en cultuurbeleving?”

Nieuwsgierig? 
Dansvisites, Grandparents Only en de samenwerking met het Jeroen Bosch Ziekenhuis zijn allemaal te beleven op de manifestatie Lang Leve! op donderdag 27 juni in de Bank van Leening aan de Schilderstraat. 


Tekst: Malou van Doormaal
De interventies van Dansnest maken deel uit van Lang Leve!, het actieonderzoek van de Academie voor Beeldvorming naar oud worden in ‘s-Hertogenbosch. 

 
 

Andere projecten

Drie keer Dansnest door Sara de Kort

Interactieve Performance

Around Us

LIJN

Facebook